Calendar & Times notes
Hiện nay, các dân tộc trên thế giới sử dụng rất nhiều cách tính thời gian khác nhau, nhưng chủ yếu là 3 loại: dương lịch, âm lịch và âm dương lịch. Việt Nam sử dụng loại “âm lịch” (hay còn gọi là nông lịch). Thực ra, đó chính là âm dương lịch chứ không phải hoàn toàn là âm lịch.
Các loại lịch được sử dụng hiện nay trên Trái Đất phần lớn là dương lịch, âm lịch, âm dương lịch hay lịch tùy ý.
Âm lịch được đồng bộ theo chuyển động của Mặt Trăng (các tuần trăng); một ví dụ là lịch Hồi giáo.
Dương lịch dựa trên thay đổi thấy được theo mùa, được đồng bộ theo chuyển động biểu kiến của Mặt Trời; một ví dụ là lịch Ba Tư.
Âm dương lịch là lịch được đồng bộ theo cả chuyển động của Mặt Trăng và chuyển động biểu kiến của Mặt Trời; một ví dụ là lịch Do Thái.
Lịch tùy ý không được đồng bộ theo Mặt Trăng hay Mặt Trời; ví dụ như tuần hay ngày Julius được sử dụng bởi các nhà thiên văn học.
Lịch Maya
Lịch vạn niên là cuốn lịch được dùng cho nhiều năm và được biên soạn theo chu kỳ ngày tháng năm. Những thông tin mà cuốn lịch cung cấp dựa trên thuyết ngũ hành âm dương, tương sinh tương khắc và thập can, thập nhị chi, cửu cung, bát quái.
Năm Dương Lịch (lịch tây)
Một vòng quay của trái đất quanh mặt trời hết 365,2422 ngày (356 ngày 5 giờ 48 phút 46 giây). Để tiện tính toán, người ta tính chẵn 365 ngày là một năm dương lịch. Do trong 365 ngày có 12 lần mặt trăng tròn khuyết nên người ta chia thành 12 tháng. Vì 365 không chia hết cho 12 nên đành phải chia thành tháng đủ (31 ngày) và tháng thiếu (30 ngày). Riêng tháng 2 cũng là tháng thiếu nhưng chỉ có 28 ngày. Như vậy cộng 12 tháng vừa đủ 365 ngày, đó là năm bình thường Nhưng còn dư 5 giờ 48 phút 46 giây thì tính sao đây? Trong 4 năm liền, số dư đó cộng lại suýt soát một ngày, và một ngày đó được cộng vào tháng 2 của năm thứ tư. Năm thứ tư ấy gọi là “năm nhuận”, có 366 ngày. Tháng 2 của năm nhuận có 29 ngày, ngày thứ 29 ấy gọi là “ngày nhuận”.
Kể từ năm 1582 trở lại đây, lịch dương hay còn gọi là lịch Gregory đã trở thành loại lịch phổ biến và thông dụng nhất trên thế giới.
Cách tính lịch âm khác với Dương lịch (hay còn gọi là Công lịch do xuất phát từ Công giáo phương Tây, lấy năm đầu tiên của Công nguyên tương truyền là năm chúa Giê-su ra đời). Đây là cách tính lịch dựa vào sự chuyển động của Trái Đất quay quanh Mặt Trời (Trái Đất chuyển động một vòng quanh Mặt Trời được tính là một năm). Lịch dương mỗi năm có 365 ngày, ngoại trừ năm nhuận( năm thứ 4) có 366 ngày. Vì thế năm trung bình của lịch dương là 365,25 ngày. Mỗi năm âm lịch thường ngắn hơn năm dương lịch khoảng 11 đến 12 ngày và sau khoảng 33 đến 34 năm thì 2 lịch này lại khớp với nhau. Từ đó phân ra ngày âm lịch và ngày dương lịch hay còn gọi là lịch âm và lịch dương. Ngày nay để thuận tiện cho việc giao lưu, trao đổi, các quốc gia đều sử dụng Công lịch (dương lịch).
anno domini dominic là gì etymology?
Năm âm lịch (lịch ta, nông lịch, lunar calendar)
Đây là loại lịch được xem là loại lịch cổ xưa nhất hiện nay, và vẫn còn được sử dụng bởi một số tôn giáo như Hồi giáo, Phật giáo. Đây là cách tính lịch của phương Đông từ xa xưa, gắn liền với nông nghiệp, mùa vụ. Câu đồng dao: "mười rằm trăng náu mười sáu trăng treo" thể hiện cách tính lịch của người xưa bằng cách quan sát theo quy luật của trăng, trăng ngày mùng 10 thường bị mây che, không sáng còn trăng ngày 16 âm lịch hàng tháng tròn và sáng treo trên trời.
Năm âm lịch được tính bằng chu kỳ tròn khuyết của mặt trăng (mặt trăng còn được gọi là sao “Thái âm”). Người xưa phát hiện ra mặt trăng tròn khuyết rất có quy luật, bình quân mỗi chu kỳ trăng tròn khuyết là 29,53 ngày. Họ đã lấy khoảng thời gian đó làm đơn vị đo thời gian và gọi là “tháng”. Tháng đủ là 30 ngày, tháng thiếu là 29 ngày. mỗi năm gồm có 12 tháng tương ứng với 12 tháng mặt trăng (1 năm âm lịch có 12 tháng âm lịch). Một tháng âm lịch thường có tổng cộng 29 hoặc 30 ngày. Một năm đó có 354 hoặc 355 ngày. Mặc dù ở nước ta, âm lịch không còn được sử dụng trong công việc hành chính nhưng nó đóng vai trò vô cùng quan trọng. Vì nó được sử dụng rộng rãi trong các dịp truyền thống và tâm linh như ngày lễ, tết, giỗ chạp, cưới xin… Ngoài ra, người ta còn sử dụng lịch âm để quyết định cho những công việc quan trọng như mua sắm tài sản lớn, xây nhà, mua xe. khai trương cửa hàng…
Âm lịch được sử dụng chủ yếu trong cách tính toán của người Việt xưa. Ngày nay, lịch âm cũng được sử dụng nhiều cho các mục đích tâm linh. Đặc biệt là ngày tết nguyên đán - được coi là biểu tượng truyền thống cho giá trị lâu đời của truyền thống lịch âm ở Việt Nam. Tết Âm lịch chính là lễ mừng năm mới của một số nước sử dụng lịch âm như Trung Quốc, Việt Nam,… thường được tổ chức sau Tết Dương lịch một khoảng thời gian gần 1 tháng.
Năm âm dương lịch
Thế nhưng một chu kỳ thời tiết thay đổi nóng lạnh là 364 ngày, trong khi 1 năm âm lịch chỉ có 354 - 355 ngày, mỗi năm còn dư 10-11 ngày, 3 năm liền dư hơn 1 tháng. Để phù hợp với chu kỳ thay đổi thời tiết nóng lạnh, người xưa đã cộng thêm 1 tháng vào năm thứ ba, năm đó sẽ có 13 tháng (năm nhuận), tháng được cộng thêm vào gọi là “tháng nhuận”, năm đó sẽ có 364 hoặc 365 ngày.
Thời tiết thay đổi nóng lạnh là do trái đất quay nghiêng quanh mặt trời. Trái đất quay quanh mặt trời một vòng, thời tiết thay đổi nóng lạnh một lần. Một vòng quay này là cơ sở hình thành dương lịch. Bởi vậy dùng cách chia tháng nhuận để tính lịch phù hợp với chu kỳ thay đổi thời tiết, tức là kết hợp giữa âm lịch và dương lịch. Cách tính lịch như vậy không còn là âm lịch thuần túy nữa mà là kết hợp giữa lịch âm và lịch dương.
Loại lịch tiếp theo mà chúng tôi muốn giới thiệu đến bạn là âm dương lịch. Đây là một trong các loại lịch được nhiều nền văn hoá khác nhau trên thế giới sử dụng. Trong đó, ngày tháng của lịch chỉ ra các tuần trăng (âm lịch) và thời gian năm của mặt trời (dương lịch).
Nếu năm mặt trời được định nghĩa nhue là năm chí tuyến thì âm dương lịch sẽ cung cấp các chỉ thị về mùa. Còn nếu tính theo năm thiên văn thì âm dương lịch sẽ báo chòm sao mà ở đó trăng tròn hay điểm vọng có thể xảy ra.
Âm dương lịch là loại hình cải tiến của âm lịch. Đã tính toán đến sự bù lại cho các sai lệch bằng cách bổ sung thêm một tháng để có thể điều chỉnh các tháng phù hợp theo các mùa
Times of the day
"So do I," said Frodo; 'but he's not my chief trouble. I wish we could get away from these hills! I hate them. I feel all naked on the east side, stuck up here with nothing but the dead flats between me and that Shadow yonder. There's an Eye in it. Come on! We've got to get down today somehow." But that day wore on, and when afternoon faded towards evening they were still scrambling along the ridge and had found no way of escape.
afternoon: the period of time from 12 o'clock in the middle of the day until about 6 o’clock in the evening
The Gregorian calendar (Tây lịch, Công lịch, Dương lịch) is the calendar used in most parts of the world. It went into effect in October 1582 following the papal bull Inter gravissimas issued by Pope Gregory XIII, which introduced it as a modification of, and replacement for, the Julian calendar.
Julian calendar is invented by Romulus
March (Martius) was named for Mars, the god of war, because this was the month when active military campaigns resumed.
May (Maius) and June (Junius) were also named for goddesses Maia and Juno.
April (Aprilis) is thought to stem from the Latin aperio, meaning “to open”—a reference to the opening buds of springtime.
The rest of the months were numbered; their original names in Latin meant the fifth (Quintilis), sixth (Sextilis), seventh (September), eighth (October), ninth (November), and tenth (December) month.
January was named after Janus, the Roman god of beginnings and transitions. February’s name is believed to stem from Februa, an ancient festival dedicated to ritual springtime cleaning and washing.