Jyutping notes
Việt bính (Chữ Hán: 粵拼, việt bính: jyut6 ping3, tên đầy đủ: 香港語言學學會粵語拼音方案 (hoeng1 gong2 jyu5 jin4 hok6 hok6 wui2 jyut6 jyu5 ping3 jam1 fong1 ngon3): Hương Cảng ngữ ngôn học học hội Việt ngữ bính âm phương án) là một phương pháp sử dụng chữ Latinh để phiên âm ngôn ngữ Quảng Châu (tức tiếng Quảng Đông - Cantonese, mà người Trung Quốc còn gọi là Việt ngữ. Vì tỉnh Quảng Đông 廣東, Quảng Tây 廣西 nguyên trước là đất của Bách Việt 百粵, nên gọi hai tỉnh ấy là tỉnh Việt).
In 1993, the Linguistic Society of Hong Kong designed and proposed a romanization system known as 'Jyutping'.
Không giống với tiếng Việt mà cần các dấu phụ để gõ văn, Việt bính chỉ cần 26 chữ Latinh và 6 chữ số. Các số 1-6 trong Việt bính là số của thanh điệu.
Putonghua là tiếng simplified Chinese
Tiếng quảng có âm đuôi (vĩ âm) giống tiếng việt. Tiếng Quan thoại không có.
Thanh mẫu (phụ âm)
Cantonese có 8 TM. Mandarin có 21 TM
j -> y
Vận mẫu (nguyên âm)
Thanh điệu - tones
Tiếng Quảng Đông cũng có sáu thanh điệu nhưng rất khác với tiếng Việt.
Thanh 1, 3, 6 đều là dấu ngang; cấp độ giảm dần 1 > 3 > 6
- Thanh 1 giống thanh ngang trong tiếng Quan Thoại. Một vài người hoa ở VN đọc thanh 1 thành dấu sắc tiếng Việt.
- Thanh 3 giống thanh ngang trong tiếng Việt. Từ thanh 1 xuống 2 cấp độ.
- Thanh 6 phát âm dễ nhất cho người Việt là dấu huyền nhưng thấp hơn (phát âm phần cuối dấu huyền thấp xuống nhưng ngang qua )
Thanh 2, 5 là thanh đi lên. Thanh 2 cao hơn thanh 5
- Thanh 2 tiếng Quảng giống thanh 2 (đi lên) trong Quan Thoại nhưng dài hơn. Không giống dấu hỏi hay dấu sắc tiếng việt. Phần đi lên chậm.
- Thanh 5 giống dấu nặng trong giọng miền Nam
Thanh 4 là thanh duy nhất đi xuống. Giống dấu huyền tiếng Việt.
Người Hoa ở Việt Nam gọi là bị ảnh hưởng bởi ngữ âm của tiếng Việt do giao thoa ngôn ngữ suốt mấy trăm năm nên nhiều âm trong tiếng Quảng "trở nên thuần Việt" tức là vị Việt Hoá theo âm của Tiếng Việt
Ở Sài Gòn chia ra hai cách phát âm thanh 1 là nhóm thứ nhất đọc như tiếng Quảng ở Hồng Kông, nhóm thứ 2 phát âm thành dấu sắc, tiếng Phúc Kiến, Khách Gia thì ở Việt Nam rất hiếm người nói và tiếng Triều Châu đa số là ở Cần Thơ (em nghĩ vậy) thầy có thể đi tới Cần Thơ ngay gần bến Ninh Kiều nơi đó tập trung rất đông người Hoa gốc Triều Châu và Quảng Đông.
Em đang khá đau đầu với vấn đề 懶音 của giới trẻ Hồng Kông, do là người phát âm kiểu tiêu chuẩn nên đôi lúc khó hiểu vì người trẻ cứ phát âm lười như vậy.
Reference: